Kedudukan Saksi Non-Muslim dalam Perkawinan Perspektif Hukum Islam

Atus Ludin Mubarok(1*), Muhamad Dani Somantri(2),


(1) IAILM Suryalaya Tasikmalaya
(2) 
(*) Corresponding Author

Abstract


Ulama sepakat bahwa seorang saksi harus beragama Islam. Syarat yang sama, khususnya pada akad nikah, juga diadopsi peraturan perundangan Indonesia. Tetapi, dalam kenyataannya, tak jarang seorang yang non-muslim jadi saksi pada perkawinan muslim dengan muslim, baik pada akad nikah, rujuk dan terutama sekali dalam penyelesaian perkara perceraian di Pengadilan. Hal itulah yang jadi masalah penelitian ini; bagaimana status non-muslim sebagai saksi dalam perkawinan menurut hukum Islam.

Tujuan penelitian ini adalah untuk mengetahui kedudukan saksi non-muslim dalam perkawinan menurut hukum Islam. Untuk mencapai tujuan itu dipakai metode kualitatif dengan pendekatan studi kepustakaan (library riset). Sumber penelitian terdiri atas bahan-bahan hukum primer dan bahan-bahan hukum sekunder. Bahan sumber primer berupa kitab-kitab fikih dari empat mazhab Ahli Sunnah. Sementara bahan-bahan hukum penelitian ini adalah buku teks yang berisi prinsip-prinsip dasar ilmu hukum dan pandangan-pandangan sarjana dan ahli hukum Islam. Anlisa terhadap temuan penelitian dilakukan dengan mengggunakan metode berfikir deduktif dan induktif.

Dari bahasan yang dilakukan dapat disimpulkan: berdasarkan surat al-Nisa' (4) ayat 141 dan sabda Nabi Saw bahwa “Tidak dibolehkan kesaksian pemeluk satu agama terhadap pemeluk agama lain, kecuali umat Islam”, maka hukum Islam tidak memandang sah akad nikah, talak dan rujuk dengan saksi non-muslim.

Kata Kunci: saksi, non-muslim, dan hukum Islam


Keywords


saksi; muslim; hukum islam

Full Text:

PDF

References


‘Abd al-Raḥman bin Muḥammad ‘Awdh al-Jazîrî (w. 1360 H), al-Fiqh ‘Alâ Madzâhib al-Arba’aḧ, (Beirut: Dâr al-Kutub al-‘Ilmîyaḧ, 2003)

‘Abd al-Raḥman bin Muḥammad bin Sulaymân Syaykhî Zâdeh Dâmâd Afnadî (w. 1078 H), Majma’ al-Anhar fî Syarḥ Multaqâ al-Abḥur, (t.tp.: Dâr Iḥyâ` al-Turâts al-‘Arabî, t.th.)

‘Alâ` al-Dîn Abû Bakr bin Mas’ûd bin Aḥmad al-Kasânî al-Ḥanafî (w. 587 H), Badâ`i’ al-Shanâ`i’ fi Tartîb al-Syarâ`i’, (t.tp.: Dâr al-Kutub al-‘Ilmîyaḧ, 1986),

‘Alî bin Muḥammad bin ‘Alî al-Zayn al-Syarîf al-Jurjânî (w. 816 H), al-Ta'rîfât, (Beirut: Maktabaḧ Lubnân, 1985).

Abdul Aziz Dahlan, dkk., Ensiklopedi Hukum Islam, (Jakarta: PT. Ichtiar Baru Van Hoeve, 1997).

Abû ‘Abdillâh Muḥammad bin Aḥmad bin Abî Bakr al-Qurthubî (w. 671 H), al-Jâmi' al-Aḥkâm al-Qur`ân, Pen-tahqîq: ‘Abdullâh bin ‘Abd al-Hasan al-Turkî, (Beirut: Mu`assasaḧ al-Risâlaḧ, 2006).

Abû ‘Abdillâh Muḥammad bin Idrîs bin al-‘Abbâs bin ‘Utsmân bin Syâfi’ bin ‘Abd al-Muthâlibbin ‘Abd Manâf al-Qursyî al-Syâfi’î (w. 204 H), al-Umm, Pen-taḥqîq: Rif’at Fawzî ‘Abd al-Muthallib, (Al-Manshûraḧ: Dâr al-Wafâ`, 2001)

Abû ‘Abdillah Muḥammad Ibn Sa’d bin Munî’ al-Hâsyimî al-Bashrî al-Baghdâdî (w. 230 H), Thabaqât al-Kubrâ, Pen-taḥqîq: Muḥammad ‘Abd al-Qâdir ‘Atha, (Beirut: Dâr al-Kutub al-‘Ilmîyaḧ, 1990)

Abû al-‘Abbâs Syihâb al-Dîn Aḥmad bin Idrîs bin ‘Abd al-Raḥman al-Qarâfî (w. 684 H), al-Furûq (Anwâr al-Burûq fî Anwâ` al-Furûq).wa bi Hamisy al-Kitâbayn: Tahdzîb al-Furûq wa al-Qawâ’id al-Sunnîyaḧ fî al-Asrâr al-Fiqhîyaḧ, (Beirut: ‘Âlim al-Kutub, t.th.)

Abû al-Fadhl Aḥmad bin ‘Alî bin Muḥammad bin Aḥmad Ibn Ḥajar al-‘Asqalânî (w. 852 H), Bulûgh al-Marâm Min Adillaḧ al-Aḥkâm, Pen-taḥqîq: Aḥmad bin Sulaymân, (Riyadh: Maktabah al-Rusyd, 2005)

Abû al-Fadhl Aḥmad bin ‘Alî bin Muḥammad Ibn Ḥajar al-‘Asqalânî (w. 852 H), Fatḥ al-Bârî Syarḥ Shaḥîḥ al-Bukhârî, (Beirut: Dâr al-Ma'rifah, 1379 H)

Abû al-Fadhl al-Qâdhî ‘Iyâdh bin Mûsâ al-Yahshabî (w. 544 H), al-Syifâ bi Ta’riif Ḥuqûqal-Mushthafâ, Pen-taḥqîq: Aḥmad bin Muḥammad bin Muḥammad al-Syamniy, (Beirut: Dâr al-Kutub al-‘Ilmîyaḧ, t.th).

Abû al-Ḥasan Muqâtil bin Sulaymân bin Basyîr al-Azadî al-Balkhî (w. 150 H), Tafsîr Muqaatil bin Sulaymân, Pen-taḥqîq: ‘Abdullâh Maḥmûd Syahâtaḧ, (Beirut: Mu`assasaḧ al-Târîkh al-‘Arabî, 2002).

Abû al-Ma'âlî Burhân al-Dîn Maḥmûd bin Aḥmad bin ‘Abd al-‘Azîz bin ‘Umar bin Mâzaḧ al-Bukhârî al-Ḥanafî (w. 616 H), al-Muḥîth al-Burhânî fî al-Fiqh al-Nu'mânî Fiqh al-Imâm Abî Ḥanîfaḧ ra., Pen-taḥqîq: ‘Abd al-Karîm Sâmî al-Jundî, (Beirut: Dâr al-Kutub al-‘Ilmîyaḧ, 2004)

Abu al-Walid Muhammad bin Ahmad bin Muhammad bin Ahmad Ibn Rusyd al-Hafid (w. 595 H), Bidâyaḧ al-Mujtahid wa Nihâyaḧ al-Muqtashid, (Kairo: Dar al-Hadits, 2004).

Abû al-Walid Muhammad bin Aḥmad bin Muḥammad bin Aḥmad Ibn Rusyd al-Qurthubî al-Andalusî (w.595 H)), Bidâyaḧ al-Mujtahid wa Nihâyaḧ al-Muqtashid, (t.tp.: Dar al-Fikr, t.th.)

Abû Ḥâmid Muḥammad bin Muḥammad al-Ghazâlî al-Thûsî al-Syâfi’î (w. 505 H), al-Wajîz fi Fiqh Madzhab al-Imâm al-Syâfi’î, (Beirut: Dar al-Fikr, 1994)

Abû Muḥammad Maḥmûd bin Aḥmad bin Mûsâ bin Aḥmad bin Ḥusayn al-Ghaytaabiy Badr al-Dîn al-‘Aynî al-Ḥanafî (w. 855 H), Nakhb al-Afkâr fî Tanqîḥ Mabânî al-Akhbâr fî Syarḥ Ma'ânî al-Âtsâr, Pen-taḥqîq: Abû Tamim Yâsir bin Ibrâhîm, (Qatar: Wizâraḧ al-Awqâf wa al-Syu`un al-Islâmîyaḧ, 2008)

Abû Muḥammad Muwaffiq al-Dîn ‘Abdullâh bin Aḥmad bin Muḥammad Ibn Qudâmaḧ al-Maqdisî al-Dimasyqî al-Ḥanbalî (w. 620 H), al-Mughnî, (Kairo: Maktabah al-Qâhiraḧ, 1968).

Aḥmad bin ‘Alî Abû Bakr al-Râzî al-Jashshâsh al-Ḥanafî (w. 370 H), Syarḥ Mukhtashar al-Thaḥâwî, Pen-taḥqîq: Sâ’id Bakdaây, (Beirut: Dâr al-Basyâ`ir al-Islâmîyaḧ, 2010).

Aḥmad bin ‘Alî Abû Bakr al-Râzî al-Jashshâsh al-Ḥanafî (w. 370 H), Aḥkâm al-Qur`ân, Pen-taḥqîq: Muḥammad Shaadiq al-Qamhawiy, (Beirut: Dâr Iḥyâ` al-Turâts al-‘Arabî, 1992).

Aḥmad bin Ghânim bin Sâlim Ibn Mihnâ Syihâb al-Dîn al-Nafrâwî al-Azharî al-Mâlikî (w. 1126 H), al-Fawâkih al-Dîwânî ‘Alâ Risâlaḧ Ibn Abî Zayd al-Qayrawânî, (Beirut: Dar al-Fikr, 1995).

Amir Syarifuddin, Hukum Perkawinan Islam di Indonesia; Antara Fiqh Munakahat dan Undang-undang Perkawinan, (Jakarta: Kencana, 2006), h. 214

Ḥasan ‘Izz al-Dîn bin Ḥusayn bin ‘Abd al-Fattâḥ Aḥmad al-Jamal, Makhthûthaḧ al-Jamal; Mu’jam wa Tafsîr Lughawî li Kalimât al-Qur`ân, (Mesir: al-Hay`ah al-Mishrîyaḧ al-‘Ammah li al-Kitâb, 2008).

Ibrâhîm bin al-Surâ bin Sahl Abû Isḥâq al-Zujâj (w. 311 H), Ma'ânî al-Qur`ân wa I’raabih, Pen-taḥqîq: ‘Abd al-Jalîl ‘Abduh Syalabiy, (Beirut: ‘Âlim al-Kutub, 1988).

Ibrâhîm bin Muḥammad bin Sâlim Ibn Dhuyân (w. 1353 H), Manâr al-Sabîl, (Riyad, Maktabah al-Ma'arif, 1405 H)

Ismâ'îl bin 'Umar Ibn Katsîr (w. 774 H), Tafsîr al-Qur`ân al-'Azhîm, Pen-taḥqîq: Muḥammad Ḥusayn Syams al-Dîn, (Beirut: Dâr al-Kutub al-‘Ilmîyaḧ, 1419 H).

Ismâ'îl Ḥaqqî bin Mushthafâ al-Istanbûlî al-Ḥanafî al-Khalûtî al-Mawlâ Abû al-Fidâ` (w. 1127 H), Rûḥ al-Bayân, (Beirut: Dâr al-Fikr, t.th.)

Jalâl al-Dîn Muḥammad bin Aḥmad al-Maḥallî (w. 864 H) dan Jalâl al-Dîn ‘Abd al-Raḥman bin Abî Bakr al-Suyûthî (w. 911 H), al-Qur`ân al-Karîm bi al-Rasm al-‘Utsmânî wa bi Hamisyih Tafsîr al-Imâm al-Jalâlayn, Mudzayyal bi Kitâb Lubâb al-Nuqûl fî Asbâb al-Nuzûl li al-Suyûthî, Muqaddimaḧ oleh: ‘Abd al-Qâdir al-Arna`uth, (Damaskus: Dâr Ibnt Katsîr, 1407 H).

Lexy J. Moleong, Metodologi Penelitian Kualitatif, (Bandung: Remaja Rosdakarya, 1998).

Moh. Nazir, Metode Penelitian, (Jakarta: Ghalia Indonesia, 1988)

Muhammad bin Ahmad bin Abi Sahl Syams al-A`immah al-Sarakhsî (w. 483 H), al-Mabsûth, (Beirut: Dar al-Ma‟rifah, 1993).

Muḥammad bin Aḥmad bin Abi Sahl Syams al-A`immah al-Sarakhsî (w. 483 H/1090 M), al-Mabsuth, (Beirut: Dar al-Ma'rifah, 1406 H)

Muḥammad bin Aḥmad Ibn ‘Urfah al-Dasûqî al-Mâlikî (w. 1230 H), Ḥâsyiyaḧ al-Dasûqî ‘Alâ al-Syarḥ al-Kabîr, (t.tp.: Dâr Iḥyâ` al-Kutub al-‘Arabîyaḧ, t.th.)

Muḥammad bin Muḥammad bin Maḥmûd Abû Manshûr al-Mâturîdî (w. 333 H), Ta`wîlât Ahl al-Sunnaḧ (Tafsîr al-Mâturîdî), Pen-taḥqîq: Majdî Bâsillûm, (Beirut: Dâr al-Kutub al-‘Ilmîyaḧ, 2005).

Muḥammad bin Muḥammad bin Maḥmûd Akmal al-Dîn Abû ‘Abdillâh Ibn al-Syaykh Syams al-Dîn Ibn al-Syaykh Jamâl al-Dîn al-Rûmî al-Bâburtî (w. 786 H), al-‘Inâyaḧ Syarḥ al-Hidâyaḧ, (t.tp: Dâr al-Fikr, t.th.)

Muhammad bin Mukram Ibn Manzhûr al-Afriqî al-Mishrî (w. 711 H),, Lisân al-'Arab, (Beirut: Dar Shadir, t.th).

Muhamad Dani Somantri, Dahwadin, dan Faisal, Analisa Hukum Menunda Kehamilan Perkawinan Usia Dini Perspektif Istihsan; Sebuah Upaya Membangun Keluarga Berkualitas, Mahkamah Jurnal Kajian Hukum Islam, Vol. 3 No. 2 Desember 2018, IAIN Syekh Nurjati Cirebon, 2018. DOI: 10.24235/mahkamah.v3i2.3413. https://www.syekhnurjati.ac.id/jurnal/index.php/mahkamah/article/view/3413

Muhammad Khathîb al-Syarbaynî Syams al-Dîn al-Syâfi’î (w. 977), al-Iqnâ` fî Ḥall Alfâzh Abî Syujâ’, (Beirut: Dar al-Fikr, 1415 H)

Muhammad Salam Madkur, al- Qadhâ` fî al- Islâm, (Kairo: al-Nahdhaḧ al-Arabîyaḧ, 1964). Terj. Imrom AM,Peradilan dalam Islam (Surabaya: Toha Putra, 1993).

Najm al-Dîn Sulayman bin ‘Abd al-Qawî bin ‘Abd al-Karim al-Thûfî al-Sharsharî al-Hanbalî (w. 716 H), Syarḥ Mukhtashar al-Rawdhah, Pen-taḥqîq: „Abdullah bin „Abd al-Muhsin al-Turkî, (t.tp.: Mu`assasah al-Risâlaḧ, 1987).

Peter Mahmud Marzuki, Penelitian Hukum, (Jakarta: Kencana Prenada Media Group, 2008)

Suharsimi Arikunto, Prosedur Penelitian; Suatu Pendekatan Praktek, PT. Rineka Cipta, Jakarta, 2002.

'Utsmân bin 'Abd al-Raḥman Abû ‘Umar Taqî al-Dîn Ibn al-Shalâḥ (w. 643 H), Fatâwâ Ibn al-Shalâḥ, Pen-taḥqîq: Muwaffiq ‘Abdillâh ‘Abd al-Qâdir, (Beirut: Maktabah al-‘Ulûm wa al-Ḥukm, 1407 H).

Walî al-Dîn Abî Zar’aḧ Aḥmad bin ‘Abd al-Raḥîm al-‘Irâqî (w. 826 H), al-Ghayts al-Hâmi’ Syarḥ Jam’ al-Jawâmi', Pen-taḥqîq: Muḥammad Tâmir Ḥijâzî, (t.tp.: Dâr al-Kutub al-‘Ilmîyaḧ, 2004).

Zakariyâ bin Muḥammad bin Aḥmad bin Zakariyâ al-Anshârî (825-925 H), Fatḥ al-Wahhâb bi Syarḥ Manhaj al-Thullâb, (Beirut: Dâr al-Ma’rifaḧ, t.th.).

Zayn al-Dîn Muḥammad ‘Abd al-Ra`ûf bin Tâj al-‘Ârifîn bin ‘Alî bin Zayn al-‘Âbidîn al-Munâwî (w. 1031 H), al-Tawqîf ‘Alâ Muhimmât al-Ta’ârîf, (Kairo: ‘Âlim al-Kutub, 1990).




DOI: 10.24235/mahkamah.v4i2.5332

Article Metrics

Abstract view : 0 times
PDF - 0 times

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Mahkamah Indexed By:

  

 

Copyright of Mahkamah (Jurnal Kajian Hukum Islam) ISSN: 2355-0546 (print), ISSN: 2502-6593 (online)

 

Mahkamah (Jurnal Kajian Hukum Islam) is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.